Eigenbeslag

Het klinkt paradoxaal, maar soms kan het nodig zijn om conservatoir beslag te leggen onder jezelf. Zo’n beslag werkt in grote lijnen zoals beschreven onder werkwijze. Geef me een voorbeeld van een eigenbeslag

A heeft voor een grote verbouwing een kraan gehuurd van een verhuurbedrijf. Tijdens de bouw blijkt de kraan echter erg slecht onderhouden: bij het hijsen breekt een kabel en veroorzaakt de neerstortende lading een enorme schade aan het dak van A. A wil zijn schade uiteraard vergoed hebben van het verhuurbedrijf. De verhuurder stelt echter dat de kabel is gebroken door onkundig gebruik van de kraan door A en weigert te betalen. A moet onder het huurcontract de kraan na een week weer teruggeven aan B. Om er zeker van te zijn dat het verhuurbedrijf hem later zal betalen, legt A onder zichzelf conservatoir beslag op de kraan, zodat hij een juridisch correcte reden heeft om deze niet aan het einde van de huurperiode terug te geven. Ook bouwt A de druk op het verhuurbedrijf op om snel tot een oplossing te komen.

of

A koopt een oud huis van B. Na de verhuizing blijkt al snel dat de houten balken ernstig zijn aangetast door houtworm. A wil de koop ontbinden op grond van dwaling, maar nog voordat hij dit heeft kunnen doen, stort het dak in. De schade aan de inboedel van A is enorm. A wil deze schade natuurlijk vergoed hebben van B. Door de ontbinding dient A het huis (of wat daar van over is) echter terug te leveren aan B. Om zeker te zijn dat de schade door B vergoed zal worden, legt A eigenbeslag op de vordering tot teruglevering die B op hem heeft. Zodoende hoeft hij de woning niet aan B te leveren totdat zijn schade vergoed is.

Bij het verzoek aan de rechtbank voor toestemming tot beslaglegging dient (in tegenstelling tot wat bij andere beslagen gebruikelijk is) specifiek te worden aangegeven welke spullen of vorderingen beslagen zullen worden. Omdat het gaat om een eigenbeslag zal dit eigenlijk altijd duidelijk zijn. Tevens zal de rechtbank vrijwel altijd de beoogde beslagene oproepen om zijn mening over het beslag (en vooral de onderliggende vordering) te horen. Omdat het beslagobject zich al onder de beslaglegger bevindt, wordt de kans dat de beoogd beslagene deze zaken daardoor kan verduisteren niet vergroot.

Als de rechter toestemming verleent voor het leggen van het beslag, gaat de deurwaarder naar de wederpartij. Daar bezorgt of overhandigt (betekent) hij de beslagstukken, zodat de beslagene officieel op de hoogte is van het beslag. In tegenstelling tot de normale gang van zaken bij andere beslagen, ziet de deurwaarder de beslagen spullen of vorderingen dus niet: hij baseert zich op de omschrijving in het beslagverzoek.

Na de beslaglegging dient de beslaglegger tijdig (meestal binnen 14 dagen, zie ook termijnen) de hoofdprocedure te starten tegen de beslagene. Als de procedure goed verloopt, zal de rechtbank een vonnis wijzen waarin wordt erkend dat de beslagene nog iets verschuldigd is aan de beslaglegger. Pas als het vonnis voor executie vatbaar is (geen hoger beroep ed.) en betekend is aan de tegenpartij, start een termijn van 14 dagen. Na verloop van deze periode mag de beslaglegger de beslagen spullen aan de deurwaarder afgeven om deze te laten veilen. Indien eigenbeslag gelegd is op een vordering die de beslaglegger moest voldoen aan de beslagene, gaat deze in dat geval teniet. De beslaglegger hoeft dan niet alsnog zijn schuld aan de beslagene te voldoen.

Volledigheidshalve de correcte terminologie: eigenbeslag leg je onder jezelf en ten laste van de tegenpartij.

Op welke goederen kan eigenbeslag worden gelegd?


Eigenbeslag kan gelegd worden op alle spullen die de beslaglegger onder zich heeft en die toebehoren aan de tegenpartij. Relevanter is misschien wel dat hij ook beslag kan leggen op de vorderingen die de beslagene op de beslaglegger heeft. Zo voorkomt de beslaglegger dat hij zijn schulden aan de tegenpartij moet voldoen. Eigenbeslag op vastgoed, op grote boten of op grote vliegtuigen is niet mogelijk, maar wel op de vordering tot levering daarvan.

Zie onder werkwijze voor bepaalde uitzonderingsgevallen waarop nooit beslag kan worden gelegd.

Ik ben door de rechter veroordeeld om een bepaald bedrag aan een tegenpartij te voldoen. Kan ik eigenbeslag onder mijzelf leggen om niet te hoeven betalen?


Dat kan zelden, in principe vormt zo’n beslag misbruik van (proces)recht. De uitspraak van de rechter is immers bedoeld om een eindbeslissing te geven in een geschil. De uitvoering van het vonnis verhinderen met een eigenbeslag zou dat doorkruisen. Op dit uitgangspunt kan soms een uitzondering worden gemaakt. Dat kan bijvoorbeeld indien de tegenpartij door het vonnis te executeren zelf misbruik van recht zou maken (bijvoorbeeld als er een evidente tegenvordering is, waarover op korte termijn ook een uitspraak zal volgen) of als de tegenpartij op basis van valse stukken de executie start.