Help, bij mij is beslag gelegd!

Iemand is je te snel afgeweest en heeft conservatoir beslag gelegd ten laste van jou of je onderneming. Denk aan de volgende zaken:

1. Bedenk of de beslaglegging terecht is.

Als er echt geen enkel steekhoudend verweer bestaat tegen de vordering van de beslaglegger, is het beter om gewoon de vordering van de beslaglegger (en eventuele kosten) te voldoen. In de praktijk is dit echter zeldzaam; laat je standpunt bij voorkeur toetsen door een advocaat.

2. Denk aan een kort geding om het beslag te laten opheffen.

Het is mogelijk om een rechter in een kort geding te verzoeken om het beslag op te heffen. Dit is vooral kansrijk als de zaak niet te complex is en het eenvoudig is aan te tonen dat de beslaglegger eigenlijk geen vordering heeft. Vooral als het beslag erg belastend is voor de beslagene of wanneer er een duidelijke wanverhouding bestaat tussen de hoogte van het beslag en de hoogte van de vordering is een kort geding een goede oplossing om het beslag aan te vechten. Het onderliggende conflict blijft wel bestaan; in een kort geding wordt slechts een voorlopig oordeel gegeven over het beslag zelf. Soms is een kort geding echter ook een aanleiding voor verdere onderhandelingen en een schikking ten aanzien van het onderliggende probleem.

3. Overweeg het aanbieden van zekerheid.

De wet stelt dat de rechter in kort geding een verhaalsbeslag dient op te heffen als de beslagene de beslaglegger een alternatieve vorm van zekerheid aanbiedt. In de praktijk betekent dit dat de beslaglegger het beslag (ook zonder kort geding) zal opheffen als er een zekerheid wordt aangeboden ten bedrage van het beslagbedrag. Zo’n zekerheid zal in de praktijk vaak bestaan uit een bankgarantie, hypotheekrecht of een bedrag dat bij een neutrale partij in depot wordt gestort. Omdat het beslagbedrag nog wel eens (erg) hoog kan liggen, is dit echter niet altijd mogelijk. De beslaglegger zal bij het verkrijgen van toestemming van de rechter proberen om zijn vordering zo hoog mogelijk te laten vaststellen. Daardoor kan een zo hoog mogelijke zekerheid worden afgedwongen. 

Een voorbeeld: een autohandelaar heeft een aannemer opdracht gegeven om diens showroom grondig te verbouwen. Gedurende de verbouwing ontstaat er een conflict over de opleverdatum en de kwaliteit van het werk. Als de autohandelaar de facturen van de aannemer daarom niet betaalt, laat de aannemer beslag leggen op de kentekenbewijzen en autosleutels van alle auto’s in de showroom. De autohandelaar meent dat hij een goede kans heeft om de zaak te winnen, maar zijn handel dreigt gedurende het beslag (en de daarop volgende procedure) zware schade op te lopen. De autohandelaar biedt de aannemer daarom een bankgarantie aan ten hoogte van het beslagbedrag. Dit brengt weliswaar extra kosten met zich mee, maar voorkomt verdere beslagschade. De aannemer is gehouden om de zekerheid te accepteren en het beslag op te heffen.

4. Bereid je voor op de ‘eis in de hoofdzaak.'

Zoals hier is uitgelegd, kan conservatoir beslag alleen in stand blijven als het onderliggende geschil binnen de gestelde termijn (meestal twee weken) aan de rechter wordt voorgelegd. Conservatoir beslag betekent dus altijd dat er een ‘eis in de hoofdzaak’ ofwel een inhoudelijke rechtszaak, zal volgen. De beslaglegger zal (in de meeste gevallen) binnen de gegeven termijn een dagvaarding door een deurwaarder laten betekenen (wettelijk bezorgen) aan de beslagene, waarin hij betaling van zijn vordering eist. In deze ‘hoofdprocedure’ kan de beslagene dus ook zijn kant van het verhaal (met alle daarvoor benodigde bewijsstukken) aan de rechter mededelen. Het komt ook geregeld voor dat partijen direct na het beslag in onderhandeling treden en het conflict met een schikking beëindigen. Zo kunnen de kosten en tijd van de verplichte rechtszaak worden voorkomen.

5. Leg eventuele schade goed vast.

Vaak veroorzaakt een beslag schade bij de beslagene. Het is niet eenvoudig om die schade te verhalen. Alles begint echter met het documenteren van de nadelen. Zorg dat zo veel mogelijk op papier komt te staan, maak foto’s, benader getuigen, bewaar correspondentie met derden.

Een voorbeeld: een schuldeiser ruziet al maanden met een importeur over de juistheid (en dus de verschuldigdheid) van een aantal facturen. Nadat de discussie is stukgelopen, legt de schuldeiser derdenbeslag onder een toeleverancier van de importeur. Bepaalde pallets met goederen die op het punt stonden om naar de importeur verzonden te worden, dienen door het derdenbeslag bij de leverancier te blijven staan. De importeur ontvangt zijn handelswaar dus niet. Gedurende het beslag geven diverse klanten van de importeur telefonisch aan de ze zaken willen kopen die door het beslag niet beschikbaar zijn. De onderneming kan niet aan die verzoeken voldoen en de klanten verdwijnen naar de concurrent. Het beslag veroorzaakt dus schade. Na een aantal maanden oordeelt de rechter dat de beslaglegger geheel geen vordering had (bijvoorbeeld omdat hij het verweer van de importeur geloofwaardig acht). Het beslag had niet gelegd mogen worden. In de tussentijd heeft de beslagen onderneming echter grote schade geleden. De importeur begint daarom een nieuwe procedure tegen de beslaglegger, waarin hij vergoeding van de geleden schade eist. In die procedure kan de onderneming echter geen verklaringen van de weggelopen klanten aan de rechter tonen. Ook heeft zij geen overzicht van de gemiste verkoopkansen. De vordering wordt daarom afgewezen en de schade blijft onvergoed. Een gedegen vastlegging had hier het verschil gemaakt.

6. Controleer de termijnen.

Het beslag kan vervallen als bepaalde termijnen door de beslaglegger niet in acht worden genomen. Het kan zeker lonen om daar op te letten. Zie de belangrijkste deadlines onder termijnen.

7. Voorkom aanvullende beslagen.

Er is geen regel die meerdere (zowel tegelijkertijd of na elkaar gelegde) conservatoire of executoriale beslagen verbiedt. Ook als er al beslag is gelegd, kan het dus zinvol zijn om aanvullende beslagen te voorkomen. Dit kan door banksaldo cash op te nemen (hoewel beslag op contant geld ook mogelijk is) of onder te brengen bij een kleinere bank waarvan de beslaglegger niet weet dat daar een rekening wordt aangehouden. Waardevolle spullen kunnen tijdelijk worden ondergebracht bij vrienden of kennissen.

8. Zoek passende professionele hulp.

Voor het beslag heeft de tegenpartij de hulp gehad van een advocaat. Het is vrijwel altijd nuttig om zelf ook een advocaat in te schakelen om bovenstaande punten inhoudelijk door te spreken. Zie ook hier.