Conservatoir of executoriaal?

Beslagen vallen in twee belangrijke groepen uiteen:

  • Een conservatoir beslag is bedoeld om verhaal zeker te stellen. De beslaglegger wil bijvoorbeeld voorkomen dat de tegenpartij zijn geld uitgeeft, zijn auto verbergt of zijn woning verkoopt. Terwijl het beslag van kracht is, kan voor de rechter worden geprocedeerd over de vraag of de tegenpartij inderdaad een bedrag aan de beslaglegger moet betalen. Het beslag wordt dus gelegd voordat de rechter over een conflict heeft beslist.
  • Een executoriaal beslag heeft een heel ander karakter. Bij een executoriaal beslag heeft de beslaglegger namelijk al een vonnis waaruit blijkt dat de tegenpartij inderdaad een bedrag aan hem verschuldigd is. Regelmatig weigert de tegenpartij uit eigen beweging aan zo’n vonnis te voldoen. Om toch betaald te krijgen, kan beslag worden gelegd op de bezittingen van de tegenpartij. De deurwaarder verkoopt de beslagen spullen vervolgens. Uit de opbrengsten wordt de beslaglegger betaald.

De regelgeving voor conservatoire beslagen wijkt in praktisch opzicht af van die voor executoriale beslagen. Deze website concentreert zich (vrijwel) volledig op conservatoire beslagen, simpelweg omdat deze de meeste vragen oproepen.

Beslagen kunnen ook onderscheiden worden in de reden voor het beslag:

  • Verhaalsbeslag
    De wet stelt dat iedereen met al zijn bezittingen garant staat voor zijn schulden. Een schuldeiser die niet betaald wordt, kan zich daarom verhalen op (vrijwel) alles de tegenpartij bezit. Met de verkoopopbrengst van de beslagen spullen kunnen vervolgens de schulden worden voldaan. Bij verhaalsbeslag is het beslagen object niet relevant (althans niet voor de beslaglegger), zolang het maar een waarde heeft. Deze variant komt veruit het meeste voor.
  • Beslag tot afgifte of levering
    De beslaglegger heeft aanspraak op een specifieke zaak en wil deze terug hebben. Denk bijvoorbeeld aan een verhuurde auto die door de huurder niet op tijd wordt teruggebracht. Of gestolen spullen waarvan de eigenaar de locatie heeft achterhaald. Of een woonhuis waarvoor wel een koopovereenkomst is getekend, maar waarvan de verkoper weigert om mee te werken aan de levering bij de notaris. Het doel van een beslag tot afgifte of levering is dus niet om een vordering betaald te worden, maar om bepaalde spullen (terug) te krijgen. 
  • Maritaal beslag
    Dit beslag wordt in echtscheidingssituaties (zowel bij het einde van een huwelijk als een geregistreerd partnerschap) gebruikt om te voorkomen dat één van de partijen het vermogen dat beide partners samen bezitten (de zogenoemde ‘huwelijkse gemeenschap’) laat verdwijnen. Het doel is dus het blokkeren van de betreffende goederen gedurende de scheiding. 
  • Verdelingsbeslag/deelgenotenbeslag
    Waar maritaal beslag vooral bedoeld is om de goederen uit de huwelijkse gemeenschap bijeen te houden, is een deelgenotenbeslag vooral gericht op een verdeling van zo’n gemeenschap. Het kan daarbij gaan om zakenpartners die in het verleden in een vennootschap onder firma, een commanditaire vennootschap of een maatschap hebben samengewerkt en nu het gezamenlijk vermogen van de onderneming willen verdelen. Een ander klassiek voorbeeld zijn personen die samen eigenaar zijn van een ding (denk aan een auto of een huis) of een recht (denk bijvoorbeeld aan het recht om een land te bebouwen, zoals erfpacht). 
  • Paulianabeslag
    Het kan voorkomen dat een tegenpartij probeert diens bezit te verkopen of te bezwaren om te voorkomen dat schuldeisers zich daarop verhalen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een verzamelaar van oldtimers die, wanneer hij onvoldoende geld in kas heeft om zijn schulden te voldoen, plots zijn collectie auto’s voor een laag bedrag overdraagt aan een familielid. Een ander voorbeeld is een ondernemer in geldnood die zijn bedrijfspand belast met een hypotheek ten gunste van een (andere) eigen onderneming, om zo te voorkomen dat het pand kan worden beslagen. Dit soort handelingen kunnen ‘paulianeus’ zijn en kunnen door de benadeelden worden vernietigd. Een paulianabeslag voorkomt dat de betreffende vermogensbestanddelen verdwijnen terwijl geprocedeerd wordt over de paulianeuze vordering van de beslaglegger. Ook dit beslag dient dus om bepaalde goederen te blokkeren.

Beslagen kunnen verder onderscheiden worden in het beslagdoel, zoals losse spullen, vastgoed, vorderingen op derden, etc.